De stelling van Ten Caat:Jeugdtrainers leiden teams op, maar vergeten soms de kinderen

Geschreven door Johan Staal op . Geplaatst in Rond de bal

 

Dat veel jeugdtrainers teams opleiden in plaats van kinderen, is een zorgelijke ontwikkeling. Dat is de stelling van deze week van Jan ten Caat, een stelling die ik alleen maar kan onderschrijven. Sterker nog, sinds ik weer met enige regelmaat een jeugdwedstrijd bezoek, bekruipt mij steeds vaker het gevoel dat er iets niet helemaal goed gaat binnen het jeugdvoetbal. Natuurlijk zijn er voldoende verenigingen, trainers en vrijwilligers die het opleiden van jeugdspelers wél centraal stellen, maar tegelijkertijd zie ik ontwikkelingen die mij aan het denken zetten.



                        stelling Jan
Een van de zaken waarover ik mij regelmatig verbaas, is het wisselbeleid tijdens jeugdwedstrijden. Natuurlijk begrijp ik dat iedere trainer graag een wedstrijd wil winnen. Daar is op zichzelf ook helemaal niets mis mee. Voetbal is nu eenmaal een sport waarin winnen en verliezen bij elkaar horen. Maar wanneer het resultaat belangrijker wordt dan de ontwikkeling van de kinderen op het veld, vraag ik mij af of we als jeugdopleiding wel met de juiste dingen bezig zijn.

Het komt regelmatig voor dat dezelfde spelers vrijwel de hele wedstrijd blijven staan, terwijl andere kinderen genoegen moeten nemen met een beperkte speeltijd. Soms lijkt het wisselen vooral een tactische aangelegenheid te zijn, waarbij de trainer probeert de overwinning over de streep te trekken. Maar vergeten we dan niet dat jeugdvoetbal in de eerste plaats bedoeld is om kinderen beter te maken? Juist in wedstrijden moeten spelers de gelegenheid krijgen om ervaring op te doen, fouten te maken en daarvan te leren. Dat geldt niet alleen voor de spelers die toevallig het beste kunnen voetballen, maar voor iedereen die deel uitmaakt van het team.

Een ander punt dat mij opvalt, is de terughoudendheid om spelers met bepaalde kwaliteiten door te schuiven naar een hogere leeftijdscategorie. Natuurlijk moet je daar zorgvuldig mee omgaan. Een speler die fysiek, mentaal en voetballend toe is aan een volgende stap, kan daar enorm veel van leren. Toch lijkt het doorschuiven van talentvolle jeugdspelers eerder uitzondering dan regel.

Dat laatste heeft overigens niet altijd met onwil te maken. Zeker in onze regio zijn er verenigingen waar de jeugdteams behoorlijk krap bezet zijn. Wanneer je dan een speler naar een hogere leeftijdscategorie laat vertrekken, ontstaat er bij het oorspronkelijke team mogelijk een probleem. Het zogenaamde doorselecteren is in zo'n situatie niet altijd eenvoudig en soms zelfs praktisch onmogelijk. Dat begrijp ik best. Toch vind ik dat we onszelf als verenigingen de vraag moeten blijven stellen wat voor de individuele speler het beste is. De ontwikkeling van een kind zou daarbij uiteindelijk zwaarder moeten wegen dan het belang van een team.

En precies daar zit volgens mij een belangrijk verschil tussen een team opleiden en kinderen opleiden. Bij het eerste staat het collectief vaak centraal, met als belangrijkste doel zo goed mogelijk presteren en wedstrijden winnen. Bij het tweede kijk je veel meer naar de individuele ontwikkeling. Wat heeft deze speler nodig? Waar liggen zijn of haar kwaliteiten? Welke verbeterpunten zijn er en hoe kunnen we ervoor zorgen dat een kind plezier houdt in het spelletje en tegelijkertijd beter wordt?

Dat vraagt nogal wat van een jeugdtrainer. Je moet niet alleen verstand hebben van voetbal, maar ook oog hebben voor de verschillende karakters, mogelijkheden en ontwikkelingsfasen van kinderen. Niet iedere speler ontwikkelt zich immers in hetzelfde tempo. De ene voetballer is op zijn twaalfde al behoorlijk ver, terwijl een ander pas enkele jaren later echt stappen gaat zetten. Dat betekent dat je als trainer geduld moet hebben en vooral niet te snel moet oordelen. Een jeugdspeler die vandaag minder goed is dan een ploeggenoot, kan over twee jaar zomaar een heel andere voetballer zijn.

Toch krijg ik soms de indruk dat we dat uit het oog verliezen. Wanneer ik de berichten op sociale media bekijk, lijkt er bij sommige verenigingen maar één ding echt belangrijk: de overwinning. Mooie uitslagen, kampioenschappen en foto's van juichende teams worden uitgebreid gedeeld. Daar is niets verkeerd aan, want successen mogen gevierd worden. Maar hoe vaak lezen we iets over een speler die zich goed heeft ontwikkeld? Over een kind dat dankzij extra begeleiding een volgende stap heeft gezet? Of over een team waarin iedereen, ongeacht zijn of haar niveau, met plezier heeft kunnen voetballen?

Misschien is dat laatste minder spectaculair om te delen, maar het is volgens mij minstens zo belangrijk. Uiteindelijk gaat het er toch om dat kinderen met plezier naar de training komen, zich kunnen ontwikkelen en op hun eigen niveau worden uitgedaagd. Een kampioenschap bij de jeugd is mooi, maar wat zegt het werkelijk over de kwaliteit van een opleiding? En belangrijker nog: wat hebben alle spelers uit dat kampioenschap er persoonlijk van geleerd?

Juist daarom viel mijn oog vanochtend op een bericht op sociale media over een JVT-cursus die werd gegeven door een docent van de KNVB. Een initiatief waarvan ik denk dat het bij veel meer verenigingen aandacht zou moeten krijgen. Misschien gebeurt dat op veel plaatsen al, maar wordt er niet overal evenveel ruchtbaarheid aan gegeven. Dat zou mooi zijn, want goede jeugdtrainers zijn ontzettend belangrijk voor de toekomst van een vereniging.

Niet iedere jeugdtrainer hoeft een tactisch meesterbrein te zijn of over een uitgebreide trainersopleiding te beschikken. Veel trainers beginnen vanuit enthousiasme en omdat hun zoon of dochter bij een vereniging voetbalt. Dat verdient waardering. Zonder deze groep vrijwilligers zouden veel clubs überhaupt geen jeugdvoetbal kunnen aanbieden. Maar enthousiasme alleen is niet altijd voldoende. Je moet ook weten hoe je met kinderen omgaat, hoe je trainingen opbouwt en vooral hoe je spelers op verschillende niveaus kunt begeleiden.

Daar ligt wat mij betreft ook een verantwoordelijkheid voor de verenigingen. Zorg voor begeleiding van beginnende trainers, bied opleidingen aan en laat ervaren trainers hun kennis delen. Maak van jeugdopleiding niet alleen een mooi verhaal op de website, maar zorg ervoor dat het ook daadwerkelijk zichtbaar is op het trainingsveld en tijdens wedstrijden. Want uiteindelijk begint een goede jeugdopleiding niet bij de uitslag op zaterdag, maar bij de manier waarop we op maandag, dinsdag en donderdag met onze jeugdspelers bezig zijn.

Voor nu kan ik de stelling van Jan ten Caat dus alleen maar onderschrijven. Er zijn te veel jeugdtrainers die zich vooral bezighouden met het presteren van hun team en te weinig met de ontwikkeling van de individuele spelers. Natuurlijk zal niet iedere trainer zich hierin herkennen en gelukkig zijn er ook veel positieve uitzonderingen. Maar dat neemt de zorgen niet weg.

En gaat dat nog veranderen? Heel eerlijk gezegd heb ik daar mijn twijfels over. Zolang veel verenigingen, trainers en ouders de overwinning blijven gebruiken als belangrijkste graadmeter voor succes, zal er weinig veranderen. Misschien moeten we onszelf eens wat vaker de vraag stellen wat we eigenlijk belangrijker vinden: een gewonnen wedstrijd op zaterdag of een kind dat over een paar jaar met plezier en vertrouwen een betere voetballer is geworden?

Voor mij is het antwoord duidelijk. Want jeugdvoetbal draait niet om het opleiden van een zo sterk mogelijk team, maar om het opleiden van kinderen.