Er zijn van die stellingen waarbij je niet eindeloos hoeft te wikken en wegen om te ontdekken wat iedereen met een beetje gezond verstand allang weet. Gedurende de wintertijd moeten jeugdduels tot en met O12 pas na 10.00 uur worden vastgesteld. Een prima stelling. Eentje waar ik het roerend mee eens ben. Maar eerlijk gezegd vind ik het nog veel te voorzichtig.





Want waarom zouden we kinderen tot twaalf jaar in de donkere, koude en vaak kletsnatte wintermaanden überhaupt als eerste op het overvolle zaterdagprogramma zetten? Waarom accepteren we dat de jongste voetballers soms al op pad moeten wanneer de rest van Nederland nog onder een warme deken ligt? En waarom blijven we vasthouden aan een traditie die vooral problemen oplevert, terwijl de oplossing op zondag gewoon voor onze neus ligt? Het wordt tijd dat we de zaterdag eens niet langer als heilige voetbaldag beschouwen.

Een verlaten complex op zondag

Loop op een willekeurige zaterdagmorgen in de winter eens over een voetbalcomplex. Het is nog vroeg en de temperatuur is allesbehalve aangenaam. Ouders staan met verkleumde handen langs de lijn, vrijwilligers proberen de boel draaiende te houden en kinderen doen hun best om warm te blijven. Ondertussen staat de volgende wedstrijd alweer bijna op punt van beginnen, want het wedstrijdschema is strak gepland en uitlopen is nauwelijks een optie. De zaterdag is vol. Bomvol zelfs. En dat terwijl we op zondag, zeker in onze regio, een heel ander beeld zien.

Rijd op zondag langs een willekeurig sportpark en je ziet het met eigen ogen: lege parkeerplaatsen, verlaten velden en een kantine die de stilte van een bibliotheek benadert. Een accommodatie die op zaterdag bijna bezwijkt onder de drukte, ligt op zondag te genieten van een serene rust. En dus zijn er die de vraag stellen: zijn we werkelijk zo vastgeroest in onze gewoonten dat we die beschikbare ruimte niet durven te benutten?

We hebben velden, kleedkamers, kantines en accommodaties. We hebben kinderen die willen voetballen en ouders, althans dat denk ik, die hun kinderen met liefde naar de club brengen. Maar we verdelen die beschikbare ruimte alsof de zaterdag de enige dag is waarop voetbal bestaat. Dat is geen gebrek aan mogelijkheden. Dat is een gebrek aan bereidheid om anders te denken.

Kinderen zijn geen sluitpost van de planning

Laten we één ding niet vergeten: het gaat hier om kinderen. Kinderen van zes, zeven, acht, negen, tien en elf jaar. De leeftijd waarop plezier, ontwikkeling en lekker voetballen centraal horen te staan. Natuurlijk hoort vroeg opstaan bij sport. Natuurlijk kan het een keer gebeuren dat je om half negen op het veld moet staan. Niemand beweert dat iedere wedstrijd onder ideale omstandigheden gespeeld moet worden. Maar waarom maken we van die vroege aanvangstijden in de winter een structureel onderdeel van het programma voor de onderbouw terwijl er alternatieven zijn?

We accepteren gewoon dat de jongste jeugd bij guur herfstweer of winterse omstandigheden als eerste aan de beurt is. Alsof hun wedstrijd er nu eenmaal tussen gepropt moet worden voordat de rest van de vereniging aan de beurt komt. Dat moet en kan anders.

De stelling dat O12 en jonger tijdens de wintertijd pas na 10.00 uur mogen spelen, is een stap in de goede richting. Het voorkomt vroeg aftrappen en geeft gezinnen wat meer lucht. Als de zaterdag structureel te vol zit en de zondag ruimte biedt, verplaats dan een deel van het programma. Niet als noodgreep voor één wintermaand, maar als een serieus alternatief voor de toekomst.

Maar wie gaat er dan fluiten?

En daar komt-ie weer: het vrijwilligersvraagstuk. Je kunt de klok erop gelijkzetten. Zodra iemand voorstelt om jeugdwedstrijden op zondag te spelen, verschijnt het bekende argument op tafel. We hebben geen vrijwilligers. Wie moet de kantine openen? Wie gaat er fluiten? Wie zorgt ervoor dat de kleedkamers gereed zijn? En wie draait er op voor alle extra werkzaamheden? Legitieme vragen, absoluut. Een vereniging kan niet functioneren zonder vrijwilligers. Maar laten we ophouden met doen alsof het vrijwilligersprobleem uitsluitend op zondag bestaat. Op zaterdag zijn er ook ouders die moeten werken, ouders die andere verplichtingen hebben en vrijwilligers die al vroeg op pad moeten om hun vereniging draaiende te houden. Toch lukt het om wedstrijden te organiseren, kantinediensten te vullen en scheidsrechters te vinden. Waarom zou dat op zondag ineens onmogelijk zijn?

Sterker nog, misschien biedt de zondag juist kansen voor ouders die op zaterdag werken of andere verplichtingen hebben. Een kantinedienst draaien, een wedstrijdje fluiten of helpen bij de organisatie: het hoort allemaal bij het verenigingsleven. Wie zijn kind bij een voetbalvereniging laat spelen, mag best begrijpen dat die vereniging niet vanzelf draait. Dat betekent niet dat ouders automatisch verplicht moeten worden om iedere zondag klaar te staan. Het betekent wel dat clubs serieus moeten onderzoeken hoe ze de beschikbare mensen en middelen over beide dagen kunnen verdelen. Begin met een pilot. Maak duidelijke afspraken. Inventariseer welke teams en ouders mogelijkheden zien. Verdeel de taken eerlijk en kijk na een seizoen wat werkt en wat niet. Maar ik hoor de bezwaren al. We voetballen op zaterdag. Dat doen we al jaren. Kinderen hebben op zondag andere verplichtingen. Gezinnen willen vrij zijn. Sommige ouders willen op zondag helemaal niet naar de club. Allemaal begrijpelijke geluiden. Maar sinds wanneer betekent een traditie dat we niet meer mogen nadenken over verbetering? Niet iedere vereniging hoeft morgen het volledige jeugdprogramma naar zondag te verhuizen. Niet ieder team hoeft op dezelfde manier te worden ingedeeld. Maar de onderbouw op zondag laten spelen, op normale en kindvriendelijke tijden, moet bespreekbaar zijn. Serieus bespreekbaar. Want uiteindelijk draait het niet om de vraag of we de zaterdag kunnen ontlasten zonder iemand voor het hoofd te stoten. Het draait om de vraag hoe we onze jongste voetballers de best mogelijke voetbalervaring kunnen bieden. En als daarvoor een deel van de wedstrijden naar zondag moet, dan is dat geen aantasting van het verenigingsleven. Dan is dat gewoon verstandig organiseren.

De stelling is helder, O12 en jonger in de wintertijd pas na 10.00 uur laten spelen. Ik steun het volledig. Maar ik zou het liever zien als het begin van een veel grotere verandering. Geef de jongste jeugd ruimte. Spreid de drukte. Gebruik de velden die op zondag leeg liggen. Betrek ouders en vrijwilligers bij een werkbaar plan en durf af te stappen van het idee dat alles op zaterdag moet gebeuren. Want laten we eerlijk zijn: als we op zaterdag overvolle sportparken hebben en op zondag een zee aan ongebruikte ruimte, dan is het toch niet meer dan logisch om die twee werelden dichter bij elkaar te brengen? De onderbouw naar de zondag, op normale tijden. Niet omdat het gemakkelijk is, maar omdat het beter kan zijn voor kinderen, ouders én verenigingen. En die achterlijke winterse aftrap op zaterdagochtend, waarbij de jongste voetballers bij wijze van spreken met de ijspegels aan hun neus aan de wedstrijd moeten beginnen? Maak er een gepasseerd station van. Het voetbal is er voor de kinderen. Het is hoog tijd dat de wedstrijdplanning dat ook eens laat zien.