,,Dit weekend 4 wedstrijden gepland maar een team heeft afgezegd. En daar moeten clubs harder tegen optreden. Niet accepteren als vereniging dat een team regelmatig afzegt. Bij ons waren ook teams die daar een handje van hadden. We zijn met ze om de tafel gaan zitten en aangeven als er weer afmeldingen zouden komen dat we het team uit de competitie zouden nemen en het werkte direct. Maar als je het maar laat doormodderen dan wordt het op de duur normaal. Maar het zijn altijd dezelfde clubs die afzeggen.”


Die laatste opmerking zegt veel meer dan we op het eerste gezicht denken. Want als het inderdaad steeds dezelfde verenigingen zijn die wedstrijden afzeggen, moeten we ons niet alleen afvragen waarom die teams niet komen opdagen. We moeten vooral kijken naar de verantwoordelijkheid van de verenigingen zelf. Wat doen hun besturen eraan om dit gedrag te veranderen en niet te tolereren? Want wie steeds opnieuw afzegt, maakt van een uitzondering uiteindelijk een gewoonte en zich als vereniging, groot en klein, belachelijk

Waar liggen de grenzen?

Laten we eerlijk zijn: er kan altijd iets gebeuren waardoor een team niet kan spelen. Maar begrip hebben voor een overmachtssituatie is iets anders dan accepteren dat wedstrijden regelmatig worden afgezegd omdat andere activiteiten kennelijk belangrijker zijn. Een festival, een weekendje weg, een vakantie of een ander feestje kan natuurlijk aantrekkelijker lijken dan een voetbalwedstrijd. Maar wie zich inschrijft voor een competitie, neemt daarmee ook verantwoordelijkheid op zich. Dat geldt voor spelers en speelsters, maar net zo goed voor ouders. Een wedstrijd afzeggen heeft namelijk gevolgen voor meer mensen dan alleen het team dat niet komt opdagen. De tegenstander heeft zich voorbereid, spelers hebben tijd vrijgemaakt, vrijwilligers hebben hun werkzaamheden geregeld en soms zijn er ook scheidsrechters en andere betrokkenen die voor niets klaarstaan. En dat allemaal omdat een team niet komt opdagen.

Besturen moeten hun verantwoordelijkheid nemen

Wat mij vooral bezighoudt, is de rol van de besturen van verenigingen waar dit regelmatig gebeurt. Natuurlijk kun je als bestuur niet iedere afmelding voorkomen. Je hebt niet alles in de hand en je kunt spelers niet dwingen om te voetballen. Maar je kunt wel duidelijk maken welk gedrag je van je leden verwacht en welke gevolgen het heeft wanneer afspraken voortdurend niet worden nagekomen. Het is toch niet vreemd om spelers en speelsters aan te spreken wanneer een team er herhaaldelijk een potje van maakt? Een vereniging is immers meer dan een verzameling teams die op zaterdag of zondag een wedstrijd spelen. Je bent samen verantwoordelijk voor de normen en waarden die je als club uitdraagt. Daar hoort bij dat je afspraken nakomt, respect toont voor de tegenstander en begrijpt dat een competitie alleen kan functioneren wanneer iedereen zijn verantwoordelijkheid neemt. Wanneer een bestuur weet dat een team regelmatig afzegt, maar vervolgens niets doet, geeft het feitelijk het signaal af dat dit gedrag wordt geaccepteerd. En als iets keer op keer zonder gevolgen blijft, waarom zou een team dan nog moeite doen om het te veranderen?

Een gesprek kan het verschil maken

Door het bericht van de wedstrijdsecretaris weten we dat er verenigingen zijn die dit probleem wel serieus aanpakken. Bij de vereniging waar dit speelde, besloten ze met het betreffende team om tafel te gaan zitten. De boodschap was duidelijk: als er opnieuw wedstrijden zouden worden afgezegd, zou de vereniging het team uit de competitie halen. Dat klinkt misschien streng, maar het werkte direct. De boodschap was aangekomen en het gedrag veranderde. Precies daarin zit volgens mij de oplossing. Niet eindeloos blijven praten, niet iedere keer opnieuw begrip tonen en vervolgens hopen dat het vanzelf beter gaat. Nee, maak duidelijk waar de grens ligt. Geef een team een maand de gelegenheid om zijn gedrag te verbeteren, maar verbind daar ook consequenties aan wanneer er niets verandert. Want dan is het exit team!Uiteraard moet zo'n besluit zorgvuldig worden genomen. Een bestuur moet eerst weten wat er speelt, luisteren naar de betrokkenen en rekening houden met de regels van de competitie en de KNVB. Maar wanneer blijkt dat er sprake is van structureel onverantwoord gedrag, moet een vereniging durven ingrijpen. Want wat heeft het voor zin om als bestuur normen en waarden uit te dragen als je vervolgens niet bereid bent daarnaar te handelen?

Groot of klein, verantwoordelijkheid blijft hetzelfde

En daarbij maakt het niet uit of het om een kleine dorpsvereniging gaat of om een grote club met honderden leden. Iedere vereniging heeft de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat teams zich aan gemaakte afspraken houden. Natuurlijk beschikken grote verenigingen vaak over meer mogelijkheden om problemen op te lossen. Maar ook bij kleine clubs mag de omvang van de vereniging geen excuus zijn om structureel afzeggen maar te laten gebeuren. Juist daar moet het bestuur duidelijk maken dat het gedrag van één team gevolgen heeft voor de hele vereniging. Bovendien raakt dit probleem niet alleen de tegenstander. Het schaadt ook het vertrouwen in de competitie. Wedstrijdsecretarissen steken veel tijd in het plannen en organiseren van wedstrijden. Wanneer zij steeds opnieuw moeten schuiven, tegenstanders moeten informeren en naar oplossingen moeten zoeken, komt er extra werk op hun schouders terecht. Werk dat in veel gevallen volledig door vrijwilligers wordt gedaan. En laten we een ding niet vergeten zonder wedstrijdsecretarissen, leiders en andere betrokkenen zou een amateurcompetitie überhaupt niet kunnen bestaan.

Wegkijken is geen oplossing

Daarom begrijp ik de frustratie achter de uitspraak ‘Maar het zijn altijd dezelfde clubs die afzeggen.’ Als dat werkelijk zo is, wordt het tijd dat niet alleen de wedstrijdsecretarissen, maar vooral de besturen van die verenigingen in actie komen.

Je hoeft als vereniging niet meteen met de zwaarste maatregel te beginnen. Een open gesprek, duidelijke afspraken en een waarschuwing kunnen voldoende zijn. Maar vervolgens moet je wel bereid zijn om door te pakken als het gedrag niet verandert.Want wie blijft wegkijken, houdt het probleem zelf in stand.

Mijn standpunt is daarom helder: een vereniging moet structureel afzeggen niet normaal gaan vinden. Spreek de betrokken spelers, speelsters en begeleiders aan op hun verantwoordelijkheid. Maak duidelijk dat deelname aan een competitie verplichtingen met zich meebrengt. En laat zien dat afspraken geen vrijblijvende toezeggingen zijn. Wanneer een team dat niet begrijpt, moet het bestuur uitleggen waarom dat niet kan. En als zelfs dat niet helpt, moet een vereniging de moed hebben om consequenties te verbinden aan het gedrag. Want als het inderdaad steeds dezelfde clubs zijn die afzeggen, is het de hoogste tijd dat hun besturen laten zien dat het hun menens is.