De KNVB moet de zwarte kaart invoeren in het amateurvoetbal om schreeuwende ouders langs de lijn een halt toe te roepen. Dat was de stelling die ik voorbij zag komen op de website van RTV Noord. In het bijbehorende artikel werd verteld over de Roemeense voetbalbond, die de zwarte kaart heeft ingesteld. Een arbiter die bij een jeugdwedstrijd de zwarte kaart trekt, legt daarmee de wedstrijd stil. Een opmerkelijke maatregel. Maar eerlijk gezegd dacht ik bij het lezen van het artikel maar één ding: waarom eigenlijk niet? Sterker nog, ik zou het van harte toejuichen wanneer een dergelijke maatregel ook in Nederland wordt ingevoerd.


Want wie regelmatig langs een voetbalveld staat, weet dat het gedrag van sommige volwassenen steeds verder over de grens gaat. Ouders, grootouders en andere begeleiders die zich gedragen alsof er op zaterdagmorgen een Champions League-finale wordt gespeeld, terwijl hun zoon, dochter of kleinkind een wedstrijdje met de 0-10 of 0-8 speelt.

Een scheidsrechter die volgens vader aan de verkeerde kant fluit. Een tegenstander die volgens opa veel te hard speelt. Een trainer die volgens moeder haar kind onvoldoende laat spelen. En ondertussen worden de aanwijzingen vanaf de kant steeds luider.

"Scheids!" "Dat is toch geen overtreding!" "Je moet die bal gewoon afpakken!" "Schiet dan!" "Hoe kun je die nou missen?" Het zijn inmiddels bijna vertrouwde geluiden langs de Nederlandse amateurvelden. En daar zit precies het probleem.

Het gaat allang niet meer alleen om fanatisme.

Fanatiek zijn mag. Natuurlijk. Voetbal zonder emotie bestaat niet. Een ouder mag trots zijn, mag juichen en mag best eens teleurgesteld reageren wanneer een wedstrijd verloren gaat. Dat hoort bij sport. Maar er is een grens. Op het moment dat een kind meer bezig is met de reacties van zijn eigen vader langs de lijn dan met het plezier van het voetballen, zijn we als volwassenen verkeerd bezig. Want laten we vooral niet vergeten voor wie die jeugdwedstrijden worden gespeeld. Niet voor de ouders. Niet voor opa en oma. Niet voor de trainer. En al helemaal niet voor de man of vrouw die denkt dat hij of zij vanaf de zijlijn de nieuwe bondscoach van Nederland is. Ze worden gespeeld voor en door kinderen. Kinderen die moeten kunnen voetballen, fouten mogen maken, kunnen lachen, verliezen en winnen. Zonder dat ze na iedere verkeerde pass eerst naar de kant moeten kijken om te zien hoe vader reageert. En daar komt de zwarte kaart om de hoek kijken.

Het idee is simpel. Wanneer volwassenen zich tijdens een jeugdwedstrijd ernstig misdragen, kan de scheidsrechter ingrijpen en de wedstrijd staken. Geen eindeloos gediscussieer. Geen waarschuwing nummer vier, vijf of zes. Gewoon: klaar. Dat klinkt misschien hard. Maar misschien moeten we juist eens erkennen dat sommige grenzen alleen worden gerespecteerd wanneer er daadwerkelijk een consequentie aan verbonden is. Tegelijkertijd moeten we onszelf niets wijsmaken. Een zwarte kaart is geen wondermiddel. Want wat gebeurt er nadat een wedstrijd is gestaakt? Krijgt de ouder een schorsing? Wordt de betreffende vereniging verantwoordelijk gehouden? Wordt er geregistreerd wat er is gebeurd? En vooral: wie bepaalt wanneer gedrag ernstig genoeg is om een wedstrijd daadwerkelijk stil te leggen? Dat zijn belangrijke vragen. Een scheidsrechter moet niet iedere keer bij een kritische opmerking naar zijn zwarte kaart grijpen. Daar is niemand bij gebaat. Er moet een duidelijk protocol komen waarin staat wat onder ernstig wangedrag wordt verstaan. Bedreiging, intimidatie, discriminatie of herhaaldelijk verbaal geweld lijken mij voorbeelden waarbij je niet moet wachten tot het volledig uit de hand loopt. En misschien moeten we nog een stap verder gaan. Laat verenigingen ouders vooraf duidelijk maken welke regels gelden. Niet ergens verstopt in een huishoudelijk reglement, maar gewoon zichtbaar. Voor iedere wedstrijd op het sportpark!!!

Gedraag je. Het is jeugdvoetbal.

Misschien moeten ouders bij aanvang van het seizoen zelfs expliciet akkoord gaan met een gedragscode. Wie vervolgens toch over de schreef gaat, weet dat daar consequenties aan verbonden zijn. Want uiteindelijk gaat het om verantwoordelijkheid. Een scheidsrechter kan een zwarte kaart trekken. Een vereniging kan een ouder aanspreken. Een KNVB kan regels maken. Maar het begint allemaal bij de volwassenen rond een jeugdduel. Bij de ouder die beseft dat zijn kind niet beter gaat voetballen omdat hij vanaf de zijlijn aanwijzingen staat te schreeuwen. Bij de opa die begrijpt dat zijn kleinkind echt wel weet wanneer het een fout heeft gemaakt. Bij de trainer die accepteert dat kinderen geen robots zijn. En bij ons allemaal wanneer we besluiten dat een scheidsrechter gewoon een mens is die op zaterdagmorgen vrijwillig een wedstrijd probeert te leiden. Daarom vind ik de discussie over de zwarte kaart interessant. Niet omdat ik denk dat daarmee alle problemen verdwijnen. Wel omdat het een duidelijk signaal afgeeft: Tot hier en niet verder.

Een jeugdwedstrijd staken vanwege het gedrag van volwassenen voelt op het eerste gezicht misschien vreemd. De kinderen zijn immers degenen die daar uiteindelijk de dupe van worden. Maar misschien moeten we het eens omdraaien. Misschien zijn juist die kinderen de reden om het te doen.

Want als een wedstrijd wordt gestaakt omdat een volwassene zich niet kan beheersen, dan ligt de verantwoordelijkheid niet bij de kinderen. Dan ligt die bij degene die de grens heeft overschreden en dat is dus ALTIJD de volwassene die zich niet als zodanig gedraagd