Een andere koers varen? Soms moet je gewoon op koers blijven!

Geschreven door Johan Staal op . Geplaatst in Columns

 

Een andere koers varen. Het is zo'n uitspraak die je binnen het betaald voetbal regelmatig voorbij hoort komen. Een trainer neemt tussentijds het stokje over van een collega die is ontslagen of zelf zijn conclusies heeft getrokken en vrijwel direct wordt duidelijk gemaakt dat er iets moet veranderen. Er moet een andere energie komen, er moet een andere manier van voetballen worden geïntroduceerd en bovenal moet de nieuwe trainer zijn eigen stempel op de ploeg drukken. Want zo gaat dat nu eenmaal wanneer iemand nieuw binnenkomt. De voorganger heeft het niet goed gedaan, dus moet alles anders. Het is een bekend geluid. Maar of het ook altijd een verstandige besluit is, waag ik te betwijfelen.


515442054 24178173598489282 4981330284453131560 n 1 1

Deze week hoorde ik in een regionale voetbalpodcast een vergelijkbare uitspraak voorbijkomen. Ook daar werd gesproken over een koers die men met de club wilde varen. Mijn eerste gedachte was echter niet dat dit een frisse en vernieuwende benadering was. Integendeel. Ik dacht vooral: de koers die jullie nu zeggen te willen varen, is toch al een aantal jaren geleden ingezet? En precies daar zit wat mij betreft een interessant probleem binnen het amateurvoetbal.

Persoonlijk word ik, om mijn favoriete analist Wim Kieft maar eens aan te halen, een beetje moe van de hemelbestormers. Mensen die nieuw binnen een vereniging komen en kennelijk de behoefte voelen om direct te laten zien dat ze er zijn. Het moet anders, het moet beter en het liefst moet iedereen vanaf de eerste dag begrijpen dat er een nieuwe wind waait. Alsof alles wat er voor hun komst is gebeurd bij voorbaat niet deugt.

Natuurlijk mag je als nieuwe trainer, bestuurder of jeugdcoördinator ideeën hebben. Sterker nog, het is goed wanneer mensen met enthousiasme en nieuwe inzichten binnen een vereniging aan de slag gaan. Stilstand is immers achteruitgang. Maar er bestaat een behoorlijk verschil tussen iets willen verbeteren en de behoefte voelen om alles naar je eigen hand te zetten. Dat laatste zie je steeds vaker.

Misschien heeft het ook wel iets te maken met de enorme toename van podcasts. Ook binnen het amateurvoetbal duiken ze tegenwoordig overal op. Via de sociale media krijg ik daar regelmatig wat flarden van mee. Begrijp me niet verkeerd: ik gun iedereen zijn eigen podcast en vind het prima dat mensen hun mening willen delen. Maar het aantal uren dat ik daadwerkelijk naar dergelijke gesprekken luister, is beperkt.

De enige voetbalpodcast waarvoor ik echt de tijd neem, is KJEG, met Wim Kieft, Rob Jansen, Michel van Egmond en René van der Gijp. Een aflevering daarvan weet ik nog net vol te houden. Bij veel andere podcasts merk ik dat mijn aandacht na verloop van tijd verdwijnt. Misschien ligt dat aan mij, maar soms heb ik het gevoel dat er vooral veel wordt gesproken om maar iets te zeggen zonder dat men iets zegt.

Toch was het een item over het opnieuw oppakken van het jeugdvoetbal binnen een vereniging dat deze week mijn aandacht trok. Niet omdat het onderwerp mij verraste, maar juist omdat de inhoud mij verbaasde. Er werd gesproken alsof er op dat terrein nog van alles moest worden opgestart en alsof men een compleet nieuwe weg wilde inslaan. Terwijl ik uit betrouwbare bron weet dat dit proces binnen de betreffende vereniging al ruim vier jaar geleden in gang is gezet.

Vier jaar! Dat is geen gisteren en ook geen voorzichtige eerste aanzet. Dat is een periode waarin mensen tijd, energie en waarschijnlijk ook een behoorlijk portie doorzettingsvermogen hebben geïnvesteerd om een bepaalde ontwikkeling op gang te brengen. Dan vind ik het op zijn minst opmerkelijk wanneer er vervolgens wordt gesproken alsof het wiel opnieuw moet worden uitgevonden. Het roept bij mij de vraag op hoeveel kennis er eigenlijk aanwezig is over de geschiedenis van een vereniging voordat men met grote woorden een nieuwe richting aankondigt.

Want een vereniging is geen blanco vel papier waarop iedere nieuwkomer naar eigen inzicht zijn plannen kan uittekenen. Er is een geschiedenis, er zijn mensen die zich jarenlang hebben ingezet en langer dan de buitenwereld vermoedt. Niet alles wat zichtbaar is, begint op het moment dat iemand een nieuwe functie krijgt.

Dat geldt overigens niet alleen voor bestuurders en mensen die zich met het jeugdbeleid bezighouden. Ook bij trainers zie je hetzelfde verschijnsel. Zodra een nieuwe oefenmeester ergens binnenstapt, lijkt het soms alsof de complete voetbalvisie op de schop moet. De speelwijze moet anders, de trainingen moeten anders en de spelers moeten vooral begrijpen dat er vanaf nu een nieuwe werkelijkheid geldt. Maar waarom eigenlijk?

Als een voorganger bepaalde zaken goed heeft neergezet, waarom zou je die dan veranderen? Alleen maar om te laten zien dat jij de baas bent? Om je eigen identiteit aan de groep op te leggen? Of omdat het kennelijk niet voldoende is om voort te bouwen op wat een ander heeft opgebouwd?

In mijn beleving is goed leiderschap niet hetzelfde als voortdurend je eigen gelijk willen bewijzen. Goed leiderschap begint juist met luisteren, observeren en je verdiepen in wat er al gebeurt of is gebeurt. Eerst begrijpen voordat je gaat veranderen. Eerst kijken welke fundamenten er liggen voordat je besluit dat alles anders moet. Dat vraagt misschien wel meer kwaliteiten dan met een groot verhaal binnenkomen en aankondigen dat alles anders gaat worden.

Natuurlijk zijn er situaties waarin een koerswijziging noodzakelijk is. Wanneer een vereniging sportief afglijdt, de jeugdafdeling leegloopt of de organisatie structureel tekortschiet, moet je niet blijven vasthouden aan iets wat aantoonbaar niet werkt. Dan moet je durven ingrijpen. Maar ook dan begint verandering met kennis van zaken. En vooral met respect voor de mensen die eerder hun schouders onder de vereniging hebben gezet.

Want laten we eerlijk zijn: binnen het amateurvoetbal zijn het vaak dezelfde mensen die niet op de voorgrond staan, geen podcast opnemen en niet voortdurend via de sociale media laten weten wat ze allemaal van plan zijn. Ze doen gewoon hun werk. Vaak in stilte, zonder applaus en zonder de behoefte om zichzelf op de borst te kloppen. Juist die mensen verdienen het dat hun inspanningen worden gezien en erkend.

Een nieuwe koers aankondigen is niet zo moeilijk. Een bestaande koers jarenlang vasthouden, verder ontwikkelen en daadwerkelijk resultaten boeken, is een heel ander verhaal. Dat vraagt geduld, continuïteit en de bereidheid om soms ook buiten de schijnwerpers te werken.

Misschien moeten we binnen het amateurvoetbal daarom wat minder gevoelig worden voor grote woorden en grootse aankondigingen. Niet iedere nieuwe bestuurder hoeft een revolutie te ontketenen. Niet iedere nieuwe trainer hoeft zijn voorganger volledig uit te gummen. En niet iedere nieuwe beleidsmaker hoeft te doen alsof de vereniging pas echt begint op de dag dat hij of zij binnenstapt. Soms is het namelijk helemaal niet nodig om een andere koers te varen.

Soms moet je gewoon erkennen dat er jaren geleden al een goede koers is ingezet. Dat er mensen zijn geweest die daar met overtuiging aan hebben gewerkt en dat het proces misschien nog niet klaar is, maar wel degelijk onderweg is. Dan is het zaak om aan boord te stappen, te kijken waar je kunt bijdragen en vooral niet direct aan het roer te gaan trekken omdat je zelf zo graag een andere bestemming wilt bereiken. Want wie voortdurend van koers verandert, loopt uiteindelijk het risico nooit ergens aan te komen.

En die ene gedachte zou binnen menig amateurvereniging best eens wat vaker mogen doorklinken: als de koers goed is, hoef je niet opnieuw te gaan varen. Dan moet je vooral zorgen dat je op koers blijft!