Een rookvrije generatie? Op het amateurvoetbalcomplex lijkt die boodschap bij sommige verenigingen nog niet helemaal te zijn aangekomen. Supporters steken doodleuk een sigaret op en spelers zoeken in de rust hun nicotinevoorziening op. Maar ondertussen doen we alsof we ons binnen het amateurvoetbal keurig aan alle regels houden. Het wordt tijd dat we eens ophouden met die selectieve verontwaardiging.



Roken op sportcomplexen is verboden. Op veel complexen staat het er duidelijk, het klinkt prachtig en het past helemaal in het plaatje van een gezonde sportomgeving. We willen immers een rookvrije generatie, kinderen moeten kunnen sporten zonder geconfronteerd te worden met rokende volwassenen en sportverenigingen hebben daarin een voorbeeldfunctie.

Allemaal prima uitgangspunten. Sterker nog, er valt geen zinnig woord tegen in te brengen. Maar er is één probleem: de werkelijkheid op een gemiddeld amateurvoetbalcomplex is nogal eens een heel andere dan de werkelijkheid die beleidsmakers en bestuurders graag op papier zetten.

Wie regelmatig een rondje over de Nederlandse amateurvoetbalvelden maakt, weet precies wat ik bedoel. Het ene complex wordt met argusogen bekeken, de andere vereniging lijkt zich op alle gebied alles te kunnen permitteren wat de oppergod van Weghorst en Tolu verboden heeft. Regels zijn regels, behalve wanneer ze blijkbaar even niet zo goed uitkomen.

Afgelopen zondag, 8 november, was het weer eens raak. Ik liep over een sportcomplex en viel werkelijk van de ene verbazing in de andere. De rookvrije generatie? Daar hadden de supporters van de bezoekende ploeg kennelijk nog nooit van gehoord. Er werd gewoon een sigaret opgestoken. Niemand die zich er druk om maakte, niemand die ingreep en niemand die kennelijk de behoefte voelde om de betreffende supporters op de geldende regels te wijzen. Maar het mooiste moest nog komen.

Tijdens de rust, na een eerste helft waarin de bezoekers een comfortabele 0-5 voorsprong hadden opgebouwd, bleken ook enkele spelers van de thuisploeg behoefte te hebben aan een nicotineboost. Even een sigaretje roken om vervolgens weer fris en fruitig aan de tweede helft te kunnen beginnen. Je moet er maar opkomen.

Natuurlijk, iedereen maakt zijn eigen keuzes. En niemand hoeft mij uit te leggen dat een volwassen voetballer zelf verantwoordelijk is voor zijn gezondheid. Maar wanneer je als sportvereniging de deuren opent voor jeugdspelers, ouders, supporters en vrijwilligers, mag je toch op zijn minst verwachten dat de regels die voor iedereen gelden ook daadwerkelijk worden nageleefd? Of gelden die regels alleen wanneer het toevallig goed uitkomt?

Dat is precies waar mijn verbazing in zit. Niet zozeer in die ene supporter die een sigaret opsteekt of die voetballer die tijdens de rust even aan zijn nicotinebehoefte wil voldoen. Het gaat om de enorme kloof tussen wat er wordt afgesproken en wat we in de praktijk wordt gehandhaafd

Want laten we eerlijk zijn: er zijn amateurverenigingen die op allerlei manieren gecontroleerd worden. Daar moet alles tot achter de komma kloppen. De administratie, de accommodatie, de veiligheid, de gedragsregels en ga zo maar door. Er wordt met regeltjes gezwaaid en wanneer er ergens iets niet volgens het boekje verloopt, weet men de betreffende vereniging wel te vinden.

Maar op andere complexen lijkt een heel andere werkelijkheid te bestaan. Daar wordt weggekeken, daar wordt gedoogd en daar lijkt het alsof de regels slechts vrijblijvende adviezen zijn. En dat terwijl dezelfde regels voor iedereen zouden moeten gelden.

Natuurlijk begrijp ik dat handhaving niet eenvoudig is. Je kunt moeilijk op iedere hoek van een sportcomplex een controleur neerzetten. Vrijwilligers hebben al genoeg werk, bestuursleden kunnen niet overal tegelijk zijn en een vereniging is geen politieorganisatie. Maar dat is wel een beetje het punt: als je iets verbiedt, moet je ook bereid zijn om daar consequenties aan te verbinden wanneer iemand zich er niet aan houdt.

Anders kun je net zo goed ophouden met het ophangen van bordjes.

En dan hebben we het nog niet eens over de kinderen die op die complexen rondlopen. Kinderen die op zaterdagmorgen hun voetbalwedstrijd spelen, langs rokende volwassenen lopen en ondertussen te horen krijgen dat sporten gezond is en roken niet. Welk voorbeeld geven we daarmee eigenlijk?

Een rookvrije generatie begint niet met een bordje bij de ingang. Die begint bij volwassenen die bereid zijn zelf het goede voorbeeld te geven. Dat geldt voor supporters, trainers, spelers, bestuurders en iedereen die zich op een sportcomplex begeeft.

Toch wil ik nog een stap verder gaan. Want als we dan toch zo graag met verboden en regeltjes strooien, laten we dan ook eens kritisch kijken naar alles wat binnen het amateurvoetbal kennelijk wél wordt getolereerd. Gedrag langs de lijn, verbaal geweld, respectloos gedrag richting scheidsrechters, intimidatie en de soms ronduit beschamende manier waarop spelers, trainers en supporters zich gedragen .Daar lijkt de handhaving nogal eens een stuk ingewikkelder dan bij een rookverbod.

We kunnen als voetbalwereld prachtige campagnes bedenken over respect, sportiviteit, gezondheid en een veilig sportklimaat. We kunnen affiches ophangen, beleidsstukken schrijven en elkaar op bijeenkomsten vertellen hoe het allemaal zou moeten. Maar zolang de praktijk op de voetbalvelden een heel ander verhaal vertelt, blijven het , precies eender dan dat toneelstukje tussen Weghorst en Tolu, vooral mooie plaatjes en woorden voor de bühne. En nee, daarmee pleit ik niet voor een terugkeer naar rokende tribunes of rokende spelers langs de lijn. Integendeel. Als we met elkaar hebben afgesproken dat sportcomplexen rookvrij zijn, dan moeten we dat ook serieus nemen. Voor iedereen. Zonder uitzonderingen. Maar stop dan ook met de schijnheiligheid. Geen selectieve handhaving, geen verenigingen die onder een vergrootglas liggen terwijl andere clubs hun eigen regels mogen verzinnen en vertel vooral geen mooie verhalen over een rookvrije generatie terwijl we ondertussen op het veld en langs de lijn doen alsof we niets zien en er ondertussen misschien wel ‘dronken droppies’ uit een kantine rollen

Een sportcomplex hoort een plek te zijn waar sport, plezier, respect en gezondheid centraal staan. Dat begint niet bij het zoveelste verbodsbord, maar bij mensen die bereid zijn zich ook daadwerkelijk aan de afspraken te houden. Dus beste voetbalwereld, misschien wordt het tijd om eens in de spiegel te kijken.

Want zolang we op amateurcomplexen allerlei vormen van wangedrag tolereren, maar ondertussen hoog van de toren blazen over een sigaretje, blijft het een merkwaardige vertoning. Roken op sportcomplexen verboden? Prima! Maar dan wel voor iedereen. En als we toch bezig zijn, laten we dan ook eens werk maken van alle andere zaken die het amateurvoetbal langzaam maar zeker ondermijnen. Want een rookvrije generatie is mooi. Maar een sportieve, respectvolle en fatsoenlijke voetbalgeneratie zou minstens zo welkom zijn. Of is dat inmiddels al te veel gevraagd?