Een jeugdteam dat op zaterdagochtend honderd kilometer moet reizen voor een wedstrijd die om 08.45 uur begint. Je hoeft geen topograaf te zijn om te begrijpen dat hier iets niet klopt. Maar kennelijk is dat inzicht op het bondsbureau nog niet overal doorgedrongen.


                                        
Gisteren, vrijdag 16 oktober, zag ik bovenstaande wedstrijdaffiche voorbijkomen die Ronnie Medema, clubicoon van Middelstum, op sociale media had geplaatst. Zijn commentaar was kort, maar veelzeggend: ‘Hoe gek zijn ze bij de KNVB?’

Ik ken Ronnie als iemand die nooit een blad voor zijn mond neemt. Ook deze keer kan ik hem geen ongelijk geven. Sterker nog, de KNVB kan wel een cursus topografie gebruiken. Want als de bond dit een normale manier vindt om een jeugdcompetitie te organiseren, ontbreekt er kennelijk iets wat je van een landelijke voetbalorganisatie minimaal mag verwachten: gezond verstand.

Om zeven uur in de auto. Voor een potje voetbal!

Het gaat om de JO14-1 van Middelstum/KRC, die voor een wedstrijd ongeveer honderd kilometer heen en terug moet afleggen. De aftrap staat gepland om 08.45 uur. Een jeugdteam moet ruim voor de wedstrijd aanwezig zijn. Drie kwartier vooraf is een veelgebruikte richtlijn; wie zelf jeugdtrainer is geweest, weet dat een uur vooraf bepaald geen overbodige luxe is. Je wilt de spelers ontvangen, controleren of iedereen er is en rustig aan de warming-up beginnen.

Bij vertrek rond 07.00 uur moeten dertienjarige jongens dus al vroeg uit bed. Rond 06.00 uur opstaan is dan geen uitzondering. En dat allemaal voor een jeugdwedstrijd die toch ook op een redelijker tijdstip of een meer logische locatie gespeeld zou kunnen worden? Voor een wedstrijd van tachtig minuten, inclusief rust, wordt zo een halve ochtend opgeofferd voordat de bal überhaupt rolt. Omdat een wedstrijdprogramma kennelijk belangrijker is dan de praktische werkelijkheid op de Nederlandse landkaart.

De computer heeft gesproken. Amen!

Ik kan me voorstellen hoe het gaat: clubs worden ingedeeld, de computer draait zijn rondjes en het wedstrijdprogramma verschijnt op het scherm. Schema gepubliceerd, klaar! Iedereen kan zijn agenda aanpassen. Misschien gaat het niet letterlijk zo, maar bij dit soort voorbeelden krijg je wel de indruk dat de planning belangrijker is geworden dan de mensen voor wie de wedstrijden worden georganiseerd. Een computer kan teams indelen en wedstrijden verdelen. Maar hij begrijpt niet wat het betekent om op een koude zaterdagmorgen met dertienjarige jongens zo'n afstand af te leggen. Daarom moet er achter iedere planning een mens zitten die nadenkt. Iemand die niet alleen controleert of het programma technisch klopt, maar ook of het in de praktijk redelijk en uitvoerbaar is.

Benzineprijzen omhoog, gezond verstand omlaag

Ook vervoer kost geld. Ouders brengen hun kinderen naar uitwedstrijden en betalen de benzine. Ze moeten vroeg opstaan, ritten organiseren en rekening houden met werk en andere gezinsverplichtingen. Wat als ouders niet kunnen rijden? Omdat ze moeten werken, andere kinderen hebben of simpelweg niet iedere zaterdag een halve dag beschikbaar zijn? Dat zijn geen bijzaken, maar de omstandigheden waaronder het amateurvoetbal draait. We roepen voortdurend dat sporten gezond is en voetbal toegankelijk moet blijven. Maar toegankelijkheid betekent meer dan alleen een betaalbare contributie. Ook de organisatie moet haalbaar zijn. Als ouders steeds verder moeten rijden en steeds vroeger moeten vertrekken, maken we het jeugdvoetbal er niet aantrekkelijker op. En vervolgens verbaasd zijn wanneer vrijwilligers afhaken of ouders het allemaal te veel vinden? Dan heb je toch echt boter op je hoofd.

Zaterdag overvol, zondag uitgestorven

Iedereen die het amateurvoetbal kent, weet hoe druk het op zaterdag kan zijn. Jeugdteams spelen hun wedstrijden, senioren maken zich klaar voor hun duels en vrijwilligers lopen zich de benen uit het lijf. Op zondag is het bij veel verenigingen een stuk rustiger. Soms lijkt het sportpark dan meer op Rottumerplaat dan op een bruisend voetbalbolwerk. Dat geldt natuurlijk niet voor iedere club. Toch zou de KNVB serieuzer moeten onderzoeken of de zondag meer mogelijkheden biedt voor jeugdwedstrijden. Als de zaterdag overvol zit, waarom wordt er dan niet nadrukkelijker gekeken naar alternatieven?

Jeugdvoetbal is geen topsportexpeditie

We hebben het hier niet over de Champions League, maar over dertienjarige jongens die voetballen omdat ze het leuk vinden, beter willen worden en met hun vrienden op het veld staan. Natuurlijk hoort reizen bij competitievoetbal. Niet iedere uitwedstrijd kan om de hoek zijn en een bond heeft met honderden clubs en duizenden teams een ingewikkelde puzzel op te lossen. Maar dat is geen vrijbrief om iedere onlogische indeling zomaar te accepteren. Juist bij de jeugd moet je rekening houden met reistijden, aanvangstijden, school, rust en de belasting voor gezinnen. Een wedstrijd om 08.45 uur na een lange reis lijkt op papier misschien een prima oplossing voor een planningsprobleem. In werkelijkheid schuif je dat probleem door naar spelers, ouders en trainers. Precies de mensen die het voetbal draaiende houden.

KNVB, stuur ze op cursus!

Mijn advies aan de KNVB is simpel: organiseer voor je medewerkers een cursus met de titel ‘Topografie als leidraad bij het vaststellen van jeugdcompetities’.

Laat de medewerkers die de wedstrijdprogramma's maken niet alleen naar hun computerscherm kijken, maar ook eens naar een atlas. Laat ze uitrekenen wat een vroege uitwedstrijd betekent voor een jeugdteam uit Middelstum wat naar Veendam moet. En laat ze uitleggen waarom zo'n indeling noodzakelijk is.

Misschien is er een goede reden. Misschien zijn er omstandigheden die wij niet kennen. Maar dan mag de bond dat ook uitleggen. Transparantie is geen zwaktebod en een redelijke toelichting is het minste wat verenigingen mogen verwachten.

Beste mensen bij de KNVB: voetbal is mensenwerk, ook wanneer de computer het programma maakt.

Ronnie, ook deze keer geef ik je groot gelijk. Als dit de uitkomst is van het denkwerk op het bondsbureau, dan is een cursus topografie geen overbodige luxe. En misschien moeten ze er meteen een les gezond verstand achteraan plakken.