Joodse Clubs in Groningen

Geschreven door Johan Staal op . Geplaatst in De derde helft

Joodse clubs in de stad Groningen

In het onderstaand artikel belicht Gerard Helsma de twee Joodse voetbalclubs uit de stad Groningen, de Raven en Hakoah. Verder krijgen we te horen dat Ajax van origine geen Jodenclub is wat altijd werd beweerd maar dat het in zogenaamde Geuzennaam is die ook door een beroemde Engelse club wordt gevoerd.

In het onderstaand artikel belicht Gerard Helsma de twee Joodse voetbalclubs uit de stad Groningen, de Raven en Hakoah. Verder krijgen we via Gerard te horen dat Ajax van origine geen Jodenclub is wat altijd werd beweerd maar dat het in zogenaamde Geuzennaam is die trouwens ook door een beroemde Engelse club wordt gevoerd.

Joodse Groningers hadden met Hakoah
en De Raven rijke voetbalhistorie.
==========================

De naoorlogse generatie zal zich waarschijnlijk nooit kunnen voorstellen hoe de Joodse gemeenschap heeft geleefd omdat er haast niets is wat er aan herinnert.
De oorlog maakte op beestachtige wijze een eind aan 400 jaar Joodse gemeenschap.
Een belangrijk deel van de Joodse leven speelde zich af in de omgeving van de Folkingestraat. voor de oorlog woonden er ongeveer 3500 joden in de stad Groningen.
Het merendeel vestigde zich om en nabij de synagoge en in de nabijheid van andere Joden. Bekende zaken waren o.a. Bollegraaf, Hildesheim, Velleman en Kisch.
Bekende Hotels waren o.a. Hoogstraal en Kiek.
De Joodse gemeenschap had veel gezelligheids en sportverenigingen.
Heel bekend waren de gymnastiek vereniging Atilla, al opgericht in 1898, de atletiek vereniging Ivria en de voetbalverenigingen DE RAVEN en HAKOAH.
Het was in 1920 dat het joodse voetbal zijn intrede deed in de stad Groningen, en deel
ging nemen aan de competitie van de Groninger voetbalbond. De oprichters wilden vooral de jeugd van de straat halen. De vereniging droeg de naam De Raven.
Het eerste bestuur had als voorzitter B. Koekoek en als secretaris C. Berkelo. Al tenues werd gekozen: zwart hemd en witte broek. En er werd gespeeld op de terreinen van het Stadspark. Het eerste elftal kwam uit in de 2e klasse B van de GVB met ploegen als Rapid, Via, Gruno en Blauw Geel. De Raven eindigde het eerste jaar in de middenmoot.
Voor promotie moest men wachten tot 1926 toen De Raven kampioen werd en promoveerde naar de eerste klasse.In dit jaar werd liefst met 5-1 gewonnen van nummer drie, Helpman. Het tweede elftal van De Raven moest dit jaar helaas degraderen.
De Raven had bekende spelers zoals: Jopie de Vries, Bram Behr, Aron Stoppelman, Iesi Mulder, Rupie Cohen, Koenie Bohemen, Bernard van Zanten, Mo Behr, Leendert Polak, Louis Tromp, Hartog Bohemen, Sammie Velleman, Bennie van Dam, Simon Bohemen.
De Raven heeft bestaan tot 1928/29 toen het eerste en het tweede elftal degradeerden
en de vereniging opging in Hakoah (de kracht).
Hakoah werd opgericht op 1 juni 1929, voorzitter was van Gelder en secretaris B. Behr.
Als tenue werd gekozen: witte broek en een rood/wit geblokt shirt. Er werd gespeeld op het Exercitieveld aan de Hereweg
Ook deed het elftal mee aan de Joodse sportdagen in den lande.
Hakoah groeide tot een van grootste voetbalverenigingen van de stad Groningen en
speelde met veel succes in de top van de GVB. Het jeugdelftal werd zelfs kampioen van de GVB. In 1932 werd Hakoah 1 zelfs kampioen op de Joodse Olympiade in Antwerpen.
Bekende spelers van Hakoah waren o.a. : van Dam/Frank/Kisch/Blok/Bollegraaf/van Dam/Cohen/Muller/Rosenthal. Trainer was de bekende impresario Herman Rinket.
Veel plubiek was er vaak bij de wedstrijden van de Joodse clubs, vooral omdat er altijd wat te beleven was en de humor er vanaf droop. Het is menigmaal gebeurd dat een ieder schuddebuikte van het lachen. Er doet zelfs een verhaal de ronde dat een scheidsrechter die de slappe lach kreeg en zijn fluit in slikte door een speler werd gevraagd als hij honger had. Ook een speler met een kale kop werd vaak tegemoet getreden met: hallo krullebol. Na afloop werden er ook vaak moppen verteld.
Een bekende mop was: Een voorname dame komt bij Moos in de winkel
met zuivelproducten,bekijkt de eieren en vraagt:Zijn ze wel vers? Waarop Moos zijn vrouw roept en zegt: Ach Saar, voel jij even of de eieren al koud genoeg zijn om verkocht te worden.

In 1938 ging Hokoah in het oranje voetballen, wat door een ieder met respect werd ontvangen. Zij wilden in deze roerige jaren een ieder laten zien dat ze Nederlanders waren. Vele Hakoah spelers kwamen uit voor vertegenwoordigende elftallen. Bennie van Dam speelde zelfs in het Nationale Joodse team, en werd gevraagd om voor het Weense Hakoah te gaan spelen zijn moeder wou dit echter niet hebben zij vond hem nog te jong.
Hakoah speelde zijn laatste wedstrijd in haar bestaan thuis tegen Boerakker op 27 april 1941 in de noodcompetitie en won met liefst 9-1.
Hierna was het gedaan met de vereniging en wachten de leden de verschrikkingen van de 2e wereldoorlog.
Van de 3500 Groningse Joden zijn er slechts een kleine 200 overgebleven.
Velen hebben hun leven gelaten in de concentratie kampen.
Van de leden van Hakoah zijn maar een handje vol in leven gebleven.
Met Izak Muller en Norbert Rosenthal heb ik in Drachten en Utrecht nog vele gesprekken gevoerd over hun belevenissen. Alles heb ik verwoord in het door mij geschreven boek in
1998: HET JOODSE VOETBAL IN GRONINGEN.

In den lande spreekt men vaak over Ajax de Joden club, dit is volledig onjuist. Voor de tweede wereldoorlog waren er in Amsterdam Joodse clubs als: HDEW en Wilhelmina Vooruit.
De aanhang van Ajax was wel merendeels Joods, omdat de Meer (het oude stadion)van Ajax dichtbij de Joodse buurt lag. Ook onder de aanhangers van de bezoekers waren veel Joodse supporters. VANDAAR DE GEUZENNAAM JODEN.
Buiten Nederland is er nog een voetbalclub die de geuzennaam JODEN hanteert: het Engelse Tottenham Hotspur.