‘VRIJWILLIGERSTEKORT, DE GROOTSTE TEGENSTANDER VAN DE TOEKOMST?’

Geschreven door Henk Doppenberg op . Geplaatst in Columns

Onderstaande column is van Henk Doppenberg die in de column ‘Vrijwilligerstekort, de grootste tegenstander van de toekomst?’ zijn licht laat schijnen over datgene wat inderdaad een groot probleem voor de toekomst kan gaan worden. We plaatsten deze column al eerder maar doordat een tekort aan vrijwilligers door de plannen van de KNVB onherroepelijk gaat gebeuren is het weer actueel

Bijna iedere club in Nederland klaagt over een (groot) gebrek aan vrijwilligers. Bij sommige verenigingen is dit nog geen echt groot probleem maar bij anderen is het dreigender. En er zijn clubs die gewoon niet weten hoe ze elk seizoen iedere functie bezet moeten krijgen waarbij het maar de vraag is of dat gedurende het seizoen zo blijft.

Hoe is dit probleem ontstaan? Veel mensen zeggen dat dit komt omdat iedereen tegenwoordig druk is. Dit zal best regelmatig zo zijn, maar ik denk dat 'drukte' ook vaak als een erg gemakkelijk excuus wordt gebruikt. Mijn ervaring is namelijk dat de mensen met de volste agenda altijd nog ergens een gaatje kunnen vinden om vrijwilligerswerk te gaan doen. Wat is de reden dan volgens mij wel? In mijn ogen komt dat omdat de mensen zich niet meer, of veel minder, met een vereniging verbonden voelen. Vroeger werd je op jonge leeftijd lid van een club en daar bleef je bij wijze van spreken de rest van je leven, maar dat is iets wat bijna voltooid verleden tijd is.

Dat komt voor een deel omdat de lontjes van de mensen elk seizoen korter lijken te worden. Er hoeft namelijk maar iets te gebeuren of ze stoppen met hun vrijwilligerswerk. Verder is het ook niet goed voor het clubgevoel dat mensen/kinderen tegenwoordig nogal eens van club veranderen. Iemand die naar een andere club gaat om een betere voetballer te worden, speelt in de meeste gevallen namelijk alleen voor zichzelf en heeft weinig of niets met zijn of haar omgeving.

Hetzelfde geldt voor de oudere leden die  om de   paar jaar naar een andere vereniging verkassen of zelfs voor een nieuwe sport kiezen. Ook zij kunnen in die korte periode namelijk nooit een echte binding met een club krijgen. Dit is ze zelfs niet eens aan te rekenen, maar gewoon een feit.

De digitalisering is ook een groot gevaar voor de clubbinding. Het is ontzettend gemakkelijk en ik doe er zelf uitgebreid aan mee, maar communiceren via een toetsenbord of telefoon heeft het er een stuk onpersoonlijker op gemaakt. We praten immers niet meer met elkaar en een berichtje zorgt trouwens regelmatig voor heel veel ellende.

Ten eerste omdat de ontvanger het verhaal soms 'anders' begrijpt dan het bedoeld is en ten tweede omdat sommige mensen de berichtjes gebruiken om hun frustraties op een nogal grove manier te uiten en zoiets zouden ze in een persoonlijk gesprek nooit doen. Ik weet dat je het als club nooit kunt verbieden dat de mensen op een dergelijke manier contact met elkaar hebben, maar probeer ook dat ze met hun clubgenoten in gesprek blijven. Het grootste probleem is misschien wel de kritiek die vrijwilligers krijgen. Er is namelijk altijd wel iemand die iets te zeuren heeft. Hoe goed iemand zijn of haar werk ook heeft gedaan.

Als de aanmerkingen op een normale manier worden geuit en terecht zijn, kunnen de meeste vrijwilligers er nog wel mee leven. Als het onterecht is en uit de mond komt van iemand die zelf nooit iets doet, is dat een stuk moeilijker en voor een aantal mensen zelfs onmogelijk om te accepteren.

Dan de oplossing. Ik las onlangs de optie om als vereniging alleen maar nieuwe leden aan te nemen, als van het bewuste kind zijn of haar ouders iets voor de club willen doen. Plus dat er verenigingen zijn die leden een toeslag op hun contributie gaan berekenen als ze zich niet voor vrijwilligerswerk aanmelden. Andersom lees je trouwens ook dat clubs hun leden een korting op hun contributie bieden als ze iets voor hen gaan doen en er zullen inmiddels nog wel meer creatieve manieren zijn bedacht om te proberen het vrijwilligersprobleem op te lossen.

Helpt het wat er door de verschillende clubbesturen is bedacht? Alleen een kind als lid inschrijven als zijn of haar vader/moeder iets voor de club gaat doen, werkt in mijn ogen maar beperkt. Een grote club kan deze regel namelijk wel instellen, want die hebben leden genoeg. Dit echter in tegenstelling tot de kleinere clubs waar de aanwas van nieuwe leden bittere noodzaak is en men nooit om deze reden een kind zal weigeren.

Een contributieverhoging voor leden (ouders) die geen vrijwilligerswerk doen, levert de verenigingen bij mij in de buurt tot op heden redelijk wat geld op, maar weinig tot bijna geen vrijwilligers. Met de extra inkomsten kunnen ze dan wel mensen inhuren om bepaald vrijwilligerswerk te doen, maar ik weet niet of dat de oplossing is. Werken voor geld levert immers vaak of misschien wel altijd minder rendement op, dan wanneer je het uit clubliefde doet.

Leden verplichten om vrijwilligerswerk te doen, zie ik ook niet als een echte oplossing. Zoiets komt namelijk altijd op de lagere senioren en de jeugd neer. Als spelers van het eerste zoiets weigeren en dreigen om ergens anders te gaan spelen, is er namelijk geen clubbestuur die zijn of haar poot stijf houdt en zegt dat ze dan maar moeten vertrekken. Hoe hevig de kritiek ook is, die ze 'in de wandelgangen' vaak op deze spelers hebben. Bovendien tempert verplichting iemands plezier. Iets wat je moet doen, is immers maar zelden leuk.

Moeten we dan maar voor al het vrijwilligerswerk gaan betalen? Dit wordt absoluut het einde voor veel/alle kleinere clubs, maar ik denk dat we met z'n allen wel heel hard die kant op gaan. Sommigen zeggen dat een (flinke) contributieverhoging noodzakelijk is als we alle vrijwilligers een vergoeding voor hun werk gaan geven, maar dat kost/scheelt onherroepelijk leden en dat voelen kleine(re) clubs het eerst

Profielfoto van Henk Doppenberg www.henkdoppenberg.nl 

Meneer Van der Zee van de KNVB heeft onlangs geroepen, dat hij de politiek ging vragen om mee te denken over het vrijwilligersprobleem. Ik denk dat het een leuke manier voor de beste man was om te scoren bij zijn achterban, maar verwacht hier weinig van. Ten eerste duurt het altijd jaren voor de politiek iets besloten heeft en zoveel tijd hebben we niet. Plus dat de voetballerij behoefte heeft aan mensen die iets met de vereniging, de leden en de sport hebben en anderen best kan missen.

Is er dan helemaal geen oplossing? Volgens mij wel en het belangrijkste lijkt mij als de verenigingen op papier hebben wie de potentiële vrijwilligers zijn, of ze werken en wat voor werk ze doen en welke opleiding ze hebben genoten. Plus dat het heel goed is om te weten, waarom die bewuste mensen tot op heden niets voor de club doen of zijn gestopt met hun vrijwilligerswerk.

Iemand kan namelijk best een heel goede reden hebben om niets (meer) voor de vereniging te willen doen. Er zijn namelijk clubs met een vrijwilligersbeleid waar best het nodige op aan te merken is. Als daardoor problemen zijn ontstaan die niet goed en eerlijk uitgesproken zijn, kan zoiets een heel nare en lange nasleep krijgen. Mensen die zich niet netjes behandeld voelen, doen zelf niets meer. Ze vertellen het echter ook door en dat kan voor anderen eveneens een reden zijn om geen vrijwilligerswerk te doen. Al wordt tegenwoordig de schuld eerlijk gezegd wel heel snel bij de andere partij neergelegd. Ik heb namelijk meerdere keren mensen gehoord, die kwaad zeiden te zijn om iets wat in mijn ogen helemaal nergens op sloeg. Zoiets dergelijks valt voor verenigingsmensen ook heel erg moeilijk uit te praten.

Wat moet je er dus tot slot aan doen om het vrijwilligerskorps zoveel mogelijk op peil te houden? Praten met elkaar. Zorgen dat de mensen zich gewaardeerd voelen (onder andere door een vrijwilligersavond) en geef ze het idee dat jullie de club samen runnen. Luister dus naar ze als ze met vragen, ideeën op- en aanmerkingen komen en kap een dergelijk gesprek niet, onder de mom van gezeur, af.